X
تبلیغات
رایتل
شیوه ارائه مطالب  چاپ
تاریخ : سه‌شنبه 12 آبان‌ماه سال 1388

مقدمه

تعریف ارائه

ارائه به معنی نمودن ، نمایاندن ، نشان دادن و به نحوی انتقال اطلاعات است . ارائه بر دو نوع است : ارائه شفاهی و ارائه کتبی و ترکیبی از این دو نوع نیز وجود دارد .

عناصر اصلی فرایند ارائه

1-    ارائه کننده با مجموعه ای از دانسته ها ، ندانسته ها ، قابلیتها ، نقاط ضعف و قوت .

2-    مخاطب با مجموعه ای از دانسته ها ، ندانسته ها ، قابلیتها ، نقاط ضعف و قوت .

3-  پیام یعنی آنجه باید ارائه شود یا درک و احساس شود . محتوای این پیام می تواند علمی ، فنی ، هنری و بعضا اجتماعی و ادبی باشد .

4-    رسانه ( امکانات ارائه ) شامل نوشته ، کلام ، صوت ، تصویر ، اشاره و مکانیزمهای دریافتی .

5-    شرایط محیط ارائه شامل شرایط جغرافیایی ، شرایط فرهنگی و اجتماعی .

6-    زمان و مکان ارائه .

عناصر فرعی ارائه

1-      انگیزه ارائه .

1-1)        نشر علم و دانش و اندیشه .

2-1) خود آزمایی و در محک قرار دادن دانش و هنر .

3-1) دریافت واکنش مخاطبین به منظور توسعه و تعمین یک موضوع .

4-1) ایجاد و تقویت یک اندیشه یا احساس .

5-1) ارتقاء سطح دانش و هنر در جامعه .

6-1) رفع نیاز مادی .

7-1) خود نمایی و فضل فروشی .

8-1) ارضاء تمناهای شخصی از نظر جنبه های روانی و شخصی .

9-1) نیل به اهداف تجاری .

2- هدف اصلی و منظور نهایی ارائه .

1-2)        انتقال و معرفی دانسته ها .

2-2)        ارتفاء سطح دانش بشری .

3-2) آموزش .

4-2) مبادله اطلاعات .

5-2) خدمت به نوع بشر .

6-2) مقاصد تجاری .

3- کیفیت ارائه .

ارائه از نظر کیفی وقتی مطلوب است که در آن تمامی و یا بخش اعظمی از پیام ، منتقل ، دریافت و یا درک شود و تاثیر مورد نظر را روی مخاطب داشته باشد .

ارائه باید به گونه ای صورت گیرد که پیام نه کمتر از آنچه هست و نه بیش از آنچه باید منتقل گردد که این میزان با توجه به عواملی چند مانند قابلیتهای مخاطب ، شرایط محیطی . هدف ارائه و امکانات موجود تامین می گردد .

موضوع ارائه

انتخاب موضوع باید با توجه به ویژگیهای زیر صورت گیرد :

1-    دارای اعتبار و ارزشمندی علمی و فنی باشد .

2-    مفید و سودمند باشد .

3-    قابل احاطه ( توسط ارائه کننده ) باشد .

4-    دارای وحدت محتوا ( وحدت پیام ) باشد یعنی تعدادی ایده مختلف باید در قالب یک موضوع واحد مطرح شود .

5-    ملاحضات اخلاقی در عنوان موضوع باید منظور گردد .

6-    موضوع باید حتی الامکان محدود گردد تا بتواند بهتر و روشن ارائه شود .

ارائه شفاهی

انواع ارائه شفاهی

1-    سخنرانی

2-    تعلیم

3-    ارائه کلامی و تصویری

ویژگیهای سخنرانی

1-    بطور انفرادی صورت می گیرد .

2-    مدتش کوتاه است و نبایستی از بیست یا سی دقیقه تجاوز کند .

3-    برای سخنرانی خوب نیاز به یاد گیری علوم فصاحت ، بلاغت و کلام می باشد .

4-    شخصیت سخنران ، خصوصیات و حرکات و سکناتش در موفق بودن سخنرانی یا عدم موفقیت آن تاثیر دارد .

5-    رسانه اش زبان ملفوظ است .

ویژگیهای ارائه به منظور تعلیم

1-    هدف ، آموزش مخاطب یا مخاطبین است .

2-    مخاطبین معمولا به علم مورد تعلیم آگاهی ندارند .

3-    مخاطبین موظف به رعایت آداب و ظوابط خاصی هستند .

4-    حصول اطمینان از فرآیند درک مخاطبین مهم است .

5-    کنترل کمی و کیفیت ارائه بسیار مهم است .

6-    مخاطبین معمولا هم سطح یا در سطح پایین تری از نظر علمی از ارائه دهنده هستند.

ویژگیهای ارائه کلامی و تصویری

1-  زبان ملفوظ همراه با رسانه یا رسانه های تصویری می باشد . ( اوپک ، اورهد ، فیلم ، اسلاید ، LCD پروژکتور )

2-    اینگونه ارائه بیشتر در محافل علمی و آکادمیک رایج است .

3-    موفقیت بیشتر این نوع ارائه بستگی به استفاده بهتر از وسایل سمعی و بصری دارد.

4-    ارائه می تواند به صورت فردی یا گروهی باشد .

5-    مدتش از سخنرانی طولانی تر است .

6-    مخاطبین از نظر دانش در سطوح مختلف بوده و گاهی بالاتر از سطح ارائه دهنده هستند .

خصوصیات کلی و مشترک همه انواع ارائه شفاهی

1-    حضوری و رویاروی است .

2-    مدت زمانش محدود است .

3-    چندان قابل استفاده نیست .

4-    بدلیل محدودیت زمانی مشروحیت یک ارائه کتبی را ندارد و لذا ممکن است ناقص باشد .

5-    تعداد مخاطبین محدود است مگر اینکه از رسانه های جمعی پخش شود .

6-    قیود و ضوابط ارائه کتبی را الزاما لازم ندارد .

7-    سرعت تاثیر گذاری می تواند زیاد باشد .

8-    احتمال بروز اشتباهات در این نوع انتقال بیشتر است .

9-    امکان طرح سوال از طرف شنوندگان  و پاسخ و مباحثه وجود دارد .

عناصر اصلی ، اصول و آداب و ضوابط ارائه شفاهی

1-    ویژگیها و ملزومات ارائه کننده . ( که ذیلا ذکر می گردد )

2-  نحوه ارائه ( تهیه طرح زمانمند و ساختمند ، بیان مقدمه ، آداب و ضوابط حین ارائه، زمان ارائه ، مکان و فضای ارائه و امکانات سمعی و بصری ارائه ) .

ویژگیها و ملزومات ارائه کننده

1- آمادگی روحی و جسمی .

2- شناخت قبلی از مخاطبین .

3- آشنایی با موضوعات همجوار موضوع مورد ارائه .

4- داشتن اطلاعات لازم علمی .

5- آشنایی مختصری با روشهای سخنوری .

6- آماده سازی محتوای ارائه ( شامل موضوع ، نکات اصلی ، تهیه طرح جامع ، زمانمند و ساختمند و خلاصه سازی ) .

طرح زمانمند

طرحی است که برای قسمتهای مختلف آن زمان ارائه پیش بینی شده باشد .

طرح ساختمند

طرحی است که به بخشهای گوناگون با توجه به رعایت تسلسل به شکل زیر تنظیم شود:

1- شروع و مقدمه ای جاذب شامل طرح کلی مطالب ، اشاره به پیشکسوتان ، احیاناً ذکر منابع و مـأخذهای اصلی و بیان مشکلات و موانع احتمالی ، بیان هدف و انگیزه ارائه و سوابق کارهای انجام شده .

2- طرح مطلب اصلی بصورت بخش بندی شده با شروع از مفاهیم آشنا برای مخاطبین و بیان مفاهیم مبنایی از مطلب .

3- حفظ تسلسل و توالی منطقی بین بخشهای مختلف با توجه به زمانبندی آنها .

4- نتیجه گیریهای مرحله ای از هر قسمت در موقع مناسب آن .

5- جمع بندی نهایی و نتیجه گیری .

نحوه ارائه مطالب

1. ارائه دهنده قبل از آغاز سخنش باید لحظاتی تمرکز نماید و با گردش نگاه به همه به آرامی مخاطبان را نظاره کند .

2. باید بیان ساده و روان داشته باشد ولی آهنگ کلام یکنواخت نباشد . لازم است گاهی آرام و گاهی با صدای بلند و حتی در صورت لزوم گاهی فریاد گونه مطلب خویش را بیان کند .

3. با استفاده از طرح ساختمند و زمانبند متناسب با بخشهای مختلف و زمان تنظیمی ، مطلب را ارائه دهد .

4. تاکیدات و تکرارهای به موقع و بجا و مکثهای به هنگام داشته باشد .

5. از زیاده گویی و حواشی پرهیز کند .

6. از به کار بردن کلمات و اصطلاحات ابهام انگیز اجتناب کند .

7. وضعیت مخاطبین را بموقع و به درستی درک کند ( توجه به میزان کشش و حوصله مخاطبین داشته باشد ) .

8. در تقسیم نگاه به مخاطبین عدالت را رعایت کند .

9. گهگاه با توجه به جمیع جوانب به ویژه آداب و رسوم و فرهنگ و عرف جامعه کلامش را تلطیف کند .

10. حرکات و وجنات مناسب داشته باشد و ثابت در جایی نایستد .

11. تکیه کلام نداشته باشد .

12. از وقت به خوبی استفاده کند .

13. تفاخر و تظاهر و خود نمایی نکند ، بلکه فروتن و متواضع باشد .

14. از امکانات کمک ارائه به نحو مطلوب و بجا استفاده کند .

ویژگیها و ملزومات مخاطب

1.     از عنوان موضوع با اطلاع باشد .

2.     سوالات و ابهاماتی که در اطراف موضوع برایش مطرح است را یادداشت کند .

3.     حتی الامکان اطلاعاتی جهت شناخت ارائه کننده کسب کند .

4.     از زمان و مدت ارائه آگاه باشد .

5.     با نیت دریافت اطلاعات و افزودن دانش در جلسه حضور بهم رساند .

6.     بموقع در جلسه حاضر گردد .

7.     با دقت ارائه شفاهی را دنبال کند .

8.     نکات مهم را یادداشت نماید .

9.     نظرات خود را نیز یادداشت نماید تا در سوال و مباحثه مطرح نماید .

10- سوالات را بطور دقیق مطرح و از طرح سوالات بی مورد و انحرافی جلو گیری کند.

11- به سایر سوالات به دقت گوش نماید و از سوالات تکراری اجتناب ورزد .

12- در طول ارائه جلسه را ترک نکند و اگر در حین ارائه به دلیلی مجبور به ترک جلسه شد به نحوی باشد که مزاحمتی برای دیگران فراهم نشود .

13- باز بینی فهرست سوالات اولیه را در خاتمه انجام دهد .

14- از مطالب مسموع جمع بندی کند .

15- در صورت امکان با سایر مخاطبین تبادل نظر کند .

16- در صورت امکان هنگام ترک جلسه از ارائه کننده تشکر کند .

ارائه کتبی

ارائه کتبی ، ارائه ای است که در آن رساله اصلی ، نوشتار است ( حروف الفبا ، علائم ، عدد ) .

ارائه کننده با کمک این نوشتارها ، با استفاده از قواعد یک زبان مکتوب ، اندیشه و احساس خود را به دیگران منتقل می کند . ارائه کتبی انواع مختلفی دارد .

انواع ارائه کتبی

1. مقاله علمی .

2. گزارش مربوط به پیشنهاد پروژه یا طرح پژوهش .

3. گزارش تحقیق ( گزارش مربوط به پروژه ) .

4. گزارش کارآموزی .

5. تز یا دانش نامه ( پروژه کارشناسی ، تز فوق لیسانس ، رساله دکترا ) .

پاره ای از ویژگیها در مورد هر کدام از انواع ارائه فوق وجود دارد و پاره ای از این ویژگیها در تمام این انواع مشترک می باشد .

ویژگیهای مشترک همه ارائه های کتبی

1. غیابی است .

2. محدودیت زمانی ندارد .

3. قابل استناد است .

4. مشروح است .

5. ضوابط و اصول خاص برای نوشتن وجود دارد .

6. میزان تاثیر گذاری تدریجی است .

7. احتمال بروز اشتباه در انتقال اطلاعات کمتر از ارائه شفاهی است .

8. امکان رد و بدل کردن مستقیم افکار و نظرات بین نویسنده و مخاطب ( خواننده ) وجود ندارد و بنابراین به عنوان یک انتقال یکسویه مطرح است .

نام نویسنده ، نام کتاب ، نام ناشر ، شماره ، کشور یا شهر ( سال )

علی اکبری ، ویروسهای کامپیوتری ، مجله علم الکترونیک ، 11 ، سال 68

Robely Winfrey ; " Technical & Buisness Report Preparation " , Iowa State University Press , 1962 , U.S.A

مراحل اساسی ارائه کتبی

1. انتخاب و بیان موضوع .

2. تهیه منابع و ماخذ .

3. مطالعه منابع و ماخذ .

4. تنظیم عناوین اصلی و داخلی مقاله .

5. نگارش قسمتهای مختلف مقاله به صورت پیش نویس .

6. تجدید نظر ، محک و اصلاح و صفحه بندی و لیست بندیهای لازم .

7. آماده کردن مقاله از نظر ویرایش برای چاپ .

انتخاب موضوع

1.  همانگونه که قبلا گفته شد ، موضوع باید ارزشمند ، معتبر ، مفید ، قاب احاطه و با در نظر گرفتن ملحوظات اخلاقی و وجود منابع و ماخذهای کافی در مورد آن انتخاب گردد و همچنین مورد علاقه نویسنده باشد .

2.  عنوان موضوع باید حتی الامکان محدود گردد و این محدودیت می تواند از نظر تاریخی ، جغرافیایی ویا جنبه های خاص باشد .

به عنوان مثال :

بررسی تاثیر تکنولوژی کامپیوتر بر نرخ بیکاری سالهای 68 تا 73 . ( تحدید از نظر تاریخی ) .

بررسی تاثیر تکنولوژی کامپیوتر بر نرخ بیکاری سالهای 68 تا 73 در ایران و در کشورهای آسیای میانه . ( تحدید از نظر جغرافیایی )

تاثیر استفاده از کامپیوترهای خانگی در میزان ضریب هوشی دانش آموزان .         ( تحدید از نظر جنبه های خاص )

3.  بیان عنوان موضوع باید متناسب با هدف مقاله و در صورت پژوهشی بودن متناسب با هدف پژوهش به یکی از سه شکل زیر باشد :

1-    گزاره ای : بازیهای کامپیوتری تعادل روانی نوجوانان را بر هم می زند .

2-    سوالی : آیا تکنولوژی ذخیره سازی اطلاعات به جایی می رسد که دیسکها جایگزین کتابهای کتابخانه گردند ؟

3-    نه گزاره و نه سوالی : نگاهی به آثار اجتمکاعی ریز کامپیوترها .

4.  عنوان موضوع باید با توجه به ملاحظات اخلاقی صورت گیرد . یعنی شخص یا گروه و یا فرهنگ و اعتقاد مورد سوال با بی احترامی قرار ندهد .

5.     عنوان موضوع نباید تکراری باشد .

تهیه منابع و ماخذ

1.     منبع اولیه و منبع ثانویه

اگر بین محقق و نویسنده یا عرضه کننده یک مطلب هیچ رابطه ای وجود نداشته باشد و دخل و تصرفی در آن صورت نگرفته باشد ، منبع را منبع اولیه و در غیر اینصورت آن را منبع ثانویه می نامند .

2.     مطالعه منابع تحقیق به منظورهای زیر صورت می گیرد

1-2)        کسب بینش بیشتر برای موضوع مورد نظر

2-2) در صورتیکه مطالعه به منظور تحقیق و پژوهش باشد ، برای آگاهی از روشهای بکار برده شده و تحقیق و اطمینان از اینکه تحقیق تکراری نیست .

مطالعه منابع و ماخذ

1.     تهیه فهرست کلمات کلیدی

در این مرحله موضوعات و کلمات مرتبط و مناسب با موضوع مورد علاقه و همچنین کلمات مشابه و مترادف آنها به منظور شناسایی منابع تعیین می گردند . مثلا " مدلهای کامپیوتری انبار " ، " مدلهای کنترل انبار " ، " برنامه ریزی کنترل انبار با کامپیوتر " و " کاربرد کامپیوتر در برنامه ریزی و کنترل انبار "

2.     شناسایی منابع با توجه به کلمات کلیدی

برای شناسایی منابع باید با توجه به کلمات کلیدی به جستجوی منابع پرداخت . برای این منظور باید به یک یا چند مورد از موارد ذیل عمل نمود :

1-2) مراجعه به مراکز اسناد علمی و کتابخانه ها

در کشورهای مختلف معمولا مراکزی برای نگهداری اسناد رسمی و علمی وجود دارد . در ایران در کتابخانه مرکز اسناد علمی واقع در خیابان انقلاب ( ساختمان کیو سابق ) خلاص رساله های دکترا در کتابهای جمع گردیده اند و به صورت موضوعی ، عنوان و نام نویسنده قابل جستجو هستند برای سالهای مختلف نگهداری و جمع آوری گردیده است . که می توان با مراجعه به آنجا عنوان مورد علاقه جستجو و چکیده مقاله را مطالعه نمود .

2-2) استفاده از  کتب منبع فهرست

1. DISSERTATION ABSTRACT

2. BOOKSINPRINT

3. BIBLIOGRAPHY OF BIBLIOGRAPHERS

4. CIJE : CURRENT INDEX OF JURNALS OF EDJUCATION

3-2) استفاده از بانکهای اطلاعاتی مستقیم

در دنیا بانکهای اطلاعاتی کامپیوتری زیادی وجود دارد که می توان از طریق کامپیوتر و خطوط تلفن و بعضا از طریق فاکس پس اخذ اجازه ورود و پرداخت هزینه های تامین اعتبار از این بانکها برای جستجوی مقالات و رساله ها کمک گرفت . بر اساس آمار نشریه  CURDAELSUIER در حالیکه در سال 1980 ، تعداد 400 بانک اطلاعاتی بیشتر فعالیت نمی کرد ، روند رشد این بانکها توسعه چشمگیری در دهساله بعد به خود گرفت بنحوی که در ژانویه 1990 تعداد 4465 بانک اطلاعاتی سرویسهای اطلاع رسانی را فراهم می نمود که در آن سال برای تهیه این بانکها 1942 تولید کننده بانک اطلاعاتی و 644 مرکز سرویس دهنده رقابت می نمودند . با فراهم شدن امکان اطلاع رسانی بین المللی ( مانند COMPUSERVE و INTERNET ) اکثر بانکهای اطلاع رسانی امروز از طریق شبکه های COMPUSERVE و INTERNET قابل دستیابی است .

از جمله این بانکهای اطلاعاتی می توان به موارد ذیل اشاره نمود :

فرانسه – بانک اطلاعاتی پزشکی MEDLINE

بانک اطلاعاتی مهندسی ENGENIERING COISEL

آمریکا – DYOLOG

4-2) پایگاههای جستجوی روی اینترنت

WWW.YAHOO.COM

WWW.ALTAVISTA.COM

WWW.EXCITE.COM

WWW.INFOSEEK.COM

5-2) استفاده از بانکهای اطلاعاتی قابل حمل

این بانکها در حقیقت دیسکهای نوری مجتمع فقط خواندنی هستند ( CD – ROM ) که شامل اطلاعات مختلف از نوع متن ، تصویر و صدا می باشند و از طریق آبونمان سالانه در پریودهای مختلف به خریداران تحویل می گردد و اطلاعات لازم به روز در آمده را برای آنان فراهم می کند .

جمع آوری منابع

با توجه به کلمات کلیدی ، منابع شناسایی و در جدولی به شکل زیر جمع بندی می گردد .

منابع

کلمات

مجلات

کتابها

و غیره

نام مجله 1

نام مجله 2

نام مجله 3

کلمات کلیدی

و مترادف ...

و مشابه ...

نام کتاب 1، نام کتاب 2، ...

مطالعه منابع و تهیه کارت یادداشت

چکیده و مقدمه منبع باید به دقت خوانده شود ( حداقل دو بار ) ، فهرست محتویات منبع بررسی گردد ، سپس محصولی از آن که در رابطه با موضوع مورد نظر است مورد مطالعه و بررسی دقیق واقع گردد . اگر مقاله است عناوین داخلی آن در نظر گرفته شود و پاراگرافهای مربوط به موضوع مورد علاقه خوانده شود . نتیجه گیریها و قسمتهای خلاصه نیز باید به دقت مطالعه و از مطالب مهم بصورت خلاصه یادداشت برداری شود . برای یادداشت قبلا باید یک نمونه کارت یادداشت تهیه گردد و به تعداد لازم تکثیر شود . یک طرح پیشنهادی برای کارت یادداشت به شرح زیر است .

شماره سریال

کارت یادداشت

عنوان

مطلب

شماره

عنوان

شماره سریال

کارت منبع

محل یادداشت مطالب مهم

عنوان منبع

نام مولف یا مترجم

تاریخ یادداشت

ناشر و سال نشر

تنظیم عناوین داخلی مقاله

عناوین داخلی یک مقاله علمی معمولا شامل موارد زیر است :

1.     فهرست مطالب .

2.     چکیده .

3.     مقدمه .

4.     بخشهای داخلی مقاله .

5.     نتیجه .

6.     ضائم .

7.     فهرست منابع و ماخذ .

بسته به موضوع مورد نظر فصلهای مقاله می تواند کم یا زیاد باشد . اگر مقاله نتیجه یک تحقیق علمی است ، خلاصه ای از تحقیقات انجام شده ، روش تحقیق ، جامعه ای که برای نمونه گیری استفاده شده ، نوع آزمون فرضیه تحقیق و بالاخره ارزیابی و میزان اعتبار نتایج حاصل از تحقیق نیز در مقاله قید می گردد . ترتیب قرار دادن مطالب نیز مهم است و باید به شکل زیر باشد :

ابتدا یک صفحه سفید ، سپس صفحه عنوان ، سپس صفحه یا صفحات حاوی فهرست مطالب ، شامل چکیده ، مقدمه و بخشهای مربوطه و نتیجه گیری ( خلاصه ) ، ضائم ، فهرست منابع و ماخذ و صفحه سفید انتهایی .

صفحه عنوان

صفحه عنوان بستگی به نوع ارائه دارد و باید شامل اطلاعات زیر باشد :

1.     دانشگاه یا موسسه ذیربط .

2.     عنوان مقاله .

3.     نام نویسنده مقاله .

4.     ترم تحصیلی دانشجو ( اگر مقاله مربوط به پروژه های تحقیقاتی است ) .

5.     نام استاد راهنما ( اگر مقاله مربوط به پروژه های تحقیقاتی است ) .

6.     تاریخ .

شکل زیر یک نمونه از صفحه عنوان را نشان می دهد .

دانشگاه آزاد اسلامی

دانشکده مهندسی

گروه کامپیوتر

عنوان مقاله : ........................................

تهیه کننده : ...........................................

مربوط به درس : .....................................

ترم تحیصلی : ........................................

زیر نظر : ( نام استاد راهنما ) ....................

تاریخ تهیه ...............

نگارش قسمتهای مختلف مقاله

فهرست مطالب

در اول مقاله قرار می گیرد اما در انتهای کار تهیه می شود .

چکیده مقاله

خلاصه یا چکیده مقاله باید از تعداد کلمات محدود ( حداکثر ده خط ) اطراف مقاله را تشریح کند . چکیده باید با استفاده از کلمات رسا و در جملات کوتاه که از نظر دستوری صحیح باشد نوشته شود و به آنچه در مقاله خواهد آمد بطور مختصر و فشرده اشاره کند ، چون چکیده توسط اکثر قربیب به اتفاق خوانندگان مقاله قبل از سفارش و خواندن متون اصلی مقاله مورد مطالعه و بررسی قرار می گیرد و خواننده از روی آن تصمیم می گیرد که مقاله آیا مقاله را سفارش بدهد یا نه . دقت در تهیه چکیده مقاله امری بسیار ضروری و جدی است .

مقدمه

مقدمه عبارت است از یک شرح کلی درباره موضوع مورد نظر ، نظریه های موجود در رابطه را آن ، چگونگی ارتباط بین مطالبی که در مقاله مطرح می شود و همچنین نتایجی که در گذشته از مطالعات دیگران در زمینه موضوع مقاله به دست آمده است . بطور کلی باید گفت مقدمه باید یک شما و کارنامه کلی از مقاله به خواننده بدهد . مقدمه در صورت امکان باید اشاره ای خلاصه وار به نوشته ها و احیانا تحقیقات انجام گرفته دیگران در رابطه با موضوع مورد بحث مقاله یا موضوعات مشابه بنماید . اگر مقاله یک مقاله تحقیقی و به عنوان گزارش تحقیق نگاشته می شود باید زمان صرف شده برای برنامه ریزی و اجرای آن تحقیق و همچنین اشاره به نتایجی که از تحقیق حاصل شده بنماید . مقدمه همچنین باید اشاره ای به فصول و عناوین در بخشهای بعدی مقاله می آید بنماید .

بخشهای اصلی مقاله

این بخش که با توجه به موضوع مورد نظر می تواند به شکل مختصر یا مشروح تنظیم گردد باید خواننده را به سمت اهداف اصلی مورد نظر سوق داده و پیام مورد نظر نویسنده را به خواننده منتقل نماید . در فصل بندی و پاراگراف بندی فصول بایستی رعایت اصول و آداب نگارش ملحوظ گردد و در صورت استفاده از جداول ، شکلها و فرمهای ویژه کامپیوتری و غیر کامپیوتری ، جداول و فرمها باید به شکل مناسب و قابل استفاده برای خواننده در بندهای مختلف تنظیم و تشریح گردد .

نتیجه

نتیجه اشاره ای خلاصه وار به نتایج حاصله و مطالب ارائه شده در مقاله می کند . در مورد مقالات تحقیقی ، نتیجه با توجه به اعتباری که از آزمون احراز گردیده بیان می گردد و همچنین بایستی بطور خلاصه ، اشاره به محدودیتها و امکاناتی که تحقیق با توجه به آنها انجام گرفته نیز بنماید . نتیجه بایستی در صورت امکان ، اشاره به زمینه تحقیقات بعدی که در ارتباط با موضوع مندرج در مقاله می تواند مطرح باشد نیز بنماید .

گزارش مربوط به طرح پژوهش ( Proposal )

برای هر تحقیقی قبل از اجرای آن بایستی طرحی تهیه نمود که به آن Proposal می گویند .

معمولا این طرح هزینه ها و ضرورتهایی برای اجرا دارد که ذیلا تشریح گردیده است و بایستی در مجموعه ای بنام طرح پژوهش جمع و تدوین گردد . پس از تصویت طرح پژوهش توسط مسولین ذیربط تخصیص بودجه و تامین امکانات می توان اجرای طرح پژوهش را شروع نمود .

عنوان یا موضوع پژوهش

موضوع پژوهش بایستی روشن و صریح و حتی الامکان محدود و دقیق باشد . در عنوان پروژه باید از کلی گویی پرهیز کرد . ضمنا در تعیین عنوان پژوهش باید مسائل اخلاقی را ملحوظ نمود که عنوان  پژوهش شخصیت حقیقی یا حقوقی ویژه ای را مورد سوال قرار ندهد. عنوان پژوهش با هدف پژوهش مناسب و هماهنگی داشته باشد . عنوان پژوهش نباید تکرار کار دیگران باشد و حتی الامکان باید آزمون پذیر باشد .

بیان مسئله و هدف پژوهش

مسئله موضوعیست که علاقمندیم راه حلی برایش پیدا کنیم و از دو قسمت تشکیل شده است:

1- تشخیص مسئله

    1-1) تعیین مفاهیم پژوهش .

    2-1) ارتباط بین مفاهیم و معلوم .

2- بیان مسئله

    1-2) مسئله بایستی حتی الامکان بصورت ارتباط همبستگی بیان شود .

    2-2) مسئله بایستی حتی الامکان بصورت پرسشی بیان شود .

    3-2) در بیان مسئله بایستی جهت گیری شود و اصول ارزشی ملحوظ گردد .

    4-2) مسئله باید آزمون پذیر باشد .

بیان فرضیه یا فرضیات

فرضیه حدس ، ظن یا توضیح آزمایش شده ای در مورد حدوث حادثه ای است که هنوز اتفاق نیفتاده است . فرضیه معمولا بوسیله ارتباط متغیرهایی که در حدوث حادثه تاثیر دارند بیان می شود و معمولا راه حلهای آزمایش نشده در مورد مسئله ای که با آن روبرو هستیم نشان می دهد . مثلا بین پیشرفت تحصیلی دانش آموزان و سواد والدین آنها ارتباط وجود دارد . در بیان فرضیه معمولا فرض مورد نظر را فرض صفر (  II0) و خلاف آن را فرض خلاف       ( H1 ) نشان می دهند .

ملاکهای لازم در بیان فرضیات

1- فرضیه بایستی حتی الامکان دقیق و بدون ابهام بیان شود .

2- حتی الامکان به صورت همبستگی یا ارتباط بین متغیرها بیان شود .

3- به صورت آزمون پذیر بیان گردد .

4- مستند باشد یعنی متکی به اصول مربوط به علم خودش باشد ( ریشه در علم یا تجربه داشته باشد ) .

بیان دامنه و حدود تحقیقات و روش تحقیق

مسلما هر تحقیقی در شرایط ویژه زمانی و مکانی صورت می گیرد و بطور طبیعی محدودیتهایی دارد چه از نظر اجرای آن و چه از نظر زمینه های علمی ممکن در منطقه ای که صورت می گیرد . این محدودیتها بایستی در طرح پژوهش بیان گردند تا دامنه و حدود تحقیقات را نشان دهد . روشهای جاری تحقیق عبارتند از روش تاریخی ، توصیفی ، آماری ، تجربی .

بیان نحوه آزمون فرضیه یا فرضیات

به طرق مختلفی می توان فرضیه مورد نظر را مورد آزمون قرار داد . از طزیق توزیع پرسشنامه و بررسی آن ؛ از طریق اجرای نمونه های انتخاب شده ؛ از طریق شبیه سازی و غیره در طرح پژوشی باید نحوه آزمون پژوهشی بیان گردد .

مروری بر تحقیقات مشابه ( Reviewofliterature )

پس از مطالعه منابع باید خلاصه ای از کارهای انجام شده و نتایج بدست آمده همراه با نام تحقیق و مولفین و منابع مربوطه ذکر گردد . این قسمت  معمولا بصورت تاریخچه ای از کار محققین و مولفان بیان می گردد .

برنامه زمانبندی اجرای پروژه

معمولا فعالیتهایی که در طول تحقیق صورت می گیرد به صورت یک جدول زمانبندی تنظیم می گردد تا زمان کل اجرای پروژه در فازهای فعالیتهای بخشهای مختلف قبل از اجرا مشخص گردد و در حین اجرای طرح به عنوان یک عامل کنترل مورد بهره برداری قرار گیرد .

برآورد هزینه های تحقیق

هزینه های مختلفی در طول تحقیق صورت خواهد گرفت مانند هزینه تهیه امکانات ، هزینه تهیه پرسشنامه ها و جمع آوری اطلاعات ، هزینه بررسی و تحصیل اطلاعات و احیانا امکانات ویژه ای که برای تحصیل اطلاعات مانند کامپیوتر و ... لازم است و هزینه های دیگر اجرای تحقیق که  همه این هزینه ها باید برآورد شود و در جدولی جهت تخصیص اعتبار تنظیم گردد .